Het op 7 juli gepubliceerde wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) is het langverwachte middel om de discussie over schijnzelfstandigheid en écht zzp-schap te beslechten. Het voorstel steunt op twee pijlers: verduidelijking en rechtsvermoeden.

Bij ‘verduidelijking’ gaat het om omzetting in wetsteksten van gerechtelijke uitspraken en bevestiging van een aantal bestaande criteria die duidelijk maken of iemand een zzp’er is of niet. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag of iemand ondernemersgedrag vertoont of niet. Zo ja, dan is de persoon een zzp’er, een ondernemer.

Een voor de beveiligingsbranche belangrijk criterium is de zogenoemde ‘gezagsverhouding’. Moet iemand instructies opvolgen en is iemand ingebed in een organisatie, dan is er sprake van een gezagsverhouding en is het zeer waarschijnlijk dat hij of zij voor de wet een werknemer is. De Nederlandse Veiligheidsbranche heeft steeds betoogd dat een beveiliger die bij het begin van zijn dienst het uniform van zijn opdrachtgever (beveiligingsbedrijf) aantrekt en vervolgens een opdracht krijgt, geen zzp’er kan zijn. Hij werkt immers in een gezagsverhouding.

Het wetsvoorstel volgt daarmee voor een belangrijk deel de bestaande praktijk zoals die vanaf 1 januari van dit jaar is ontstaan. Vanaf die datum is de Belastingdienst gaan controleren of zzp’ers dat wel echt zijn. Voor de beveiligingsbranche is vanaf dat moment het gezagscriterium het belangrijkste beoordelingspunt gaan vormen.

‘Rechtsvermoeden’ de tweede pijler van het wetsvoorstel is glashard: een zzp’er die minder krijgt dan 36 euro per uur, heeft een heel sterke positie als hij stelt dat hij eigenlijk een werknemer is en recht heeft op alle bijbehorende arbeidsvoorwaarden als verlof en pensioendeelname. Bij minder dan 36 euro moet de werkgever/opdrachtgever aantonen dat de persoon in kwestie toch écht een zzp’er is: een ondernemer die niet in een gezagsrelatie fungeert. Dan zijn de hierboven genoemde criteria van toepassing.

De achtergrond van het wetsvoorstel Vbar is de jarenlange discussie over de vraag wanneer iemand zzp’er is en dus aanspraak kan maken op bijvoorbeeld zelfstandigenaftrek. Een zzp’er en zijn opdrachtgever dragen niet bij aan de sociale zekerheid. Zzp’ers zijn daarmee onverzekerd en de laagstbetaalden daardoor zeer kwetsbaar. Tegelijkertijd zorgt de sterke groei van het aantal zzp’ers voor problemen in de bedrijfsvoering in bijvoorbeeld zorg en onderwijs, maar ook in de beveiligingssector. Ook is er sprake van oneerlijke concurrentie: schijnzelfstandigen kunnen goedkoper offreren dan zij die aan alle wettelijke vereisen voldoen. Om deze ongewenste maatschappelijk effecten tegen te gaan, is er een brede consensus dat schijnzelfstandigheid moet worden tegengegaan. Daarvoor zijn heldere criteria nodig. En dat is wat dit wetsvoorstel doet, vindt de Nederlandse Veiligheidsbranche.

Naast het wetsvoorstel Vbar moet de Kamer zich ook nog uitspreken over het wetsvoorstel Zelfstandigenwet. Dat wetsvoorstel moet vooral duidelijke criteria geven voor ondernemerschap: wanneer is iemand een zelfstandig ondernemer en wanneer niet. Beide voorstellen zullen elkaar in de praktijk aanvullen. De Nederlandse Veiligheidsbranche reageerde eerder positief op de Zelfstandigenwet.